FİBROMYALJİ SENDROMU

Fibromyalji, sebebi bilinmeyen, yaygın kas-iskelet sistemi ağrısı, yorgunluk, vücudun çeşitli yerlerinde duyarlı noktalar ve sıklıkla baş ağrısı, sabah sertliği, psikolojik bozukluklar, karın ağrısı, ağrılı adet görme gibi birçok bulgunun eşlik ettiği sistemik bir hastalıktır. Fibromyalji’ nin klinik karakteristik özelliklerileri kronik yaygın ağrı, uyku bozukluğu ve yorgunluktur.ağrı ve sızı ,sertlik,yumuşak doku şişliği,duyarlı noktalar,kas spazmları veya nodüller sık görülen bulgularıdır. FM’ li hastaların çoğu her yerinin ağrıdığını söylerler. Ağrı şiddeti sürekli olarak aynı şiddette değildir. Egzersizler, yumuşak doku yaralanmaları, uyku yoksunluğu, soğuk ve psikolojik stresler alevlenmeye yol açar. Ciddi FM’li hastalarda ağrı eşiğinde azalma, ağrılı stimulusa aşırı yanıt, nosiseptör uyarısından sonra ağrının devamında artış görülür. Santral sinir sisteminde serotonin düzeylerinin azalmasının bu fenomende rol oynadığı düşünülmektedir. FM’li hastaların %60-90’ında kötü uyku vardır. Ağrı şiddetine bakmaksızın, hastaların büyük kısmı uykuya dalmada ve uykuyu sürdürmede güçlük çekerler, sık uyanırlar ve sabah dinlenmemiş olarak kalkarlar. FM’li hastaların çoğunda görülen uyku bozukluğunun çeşitli nedenleri vardır.Dinlendirmeyen uyku FM’nin temel özelliklerindendir. Tipik olarak uyku, hafif ve huzursuzdur. FM’li hastaların gece boyunca daha sık uyandığı görülmüştür. Uyku apnesi, özellikle erkek FM’li hastalarda sık olmakla birlikte, kadın FM’li hastalarda daha sık tanınabilir. FM’nin uyku apneli hastalardaki, özellikle huzursuz uyku, gündüz uyuklama, sabah yorgunluğu, sabah baş ağrısı, horlama ve solunum problemleri de görülebilir. Yorgunluk de fm’de sık görülen bulgulardandır. Yorgunluğun şiddeti değişiktir. Yorgunluk nadiren ilk şikayet sebebidir ve hastanın günlük yaşam aktivitelerini kısıtlar. Sabah sertliğiFM’li hastaların çoğunda (%75) önemli bir özelliktir yumuşak dokularda şişlik sıklıkla eklem bölgelerinde lokalizedir ve hastalar bunu sıklıkla eklem iltihabı şeklinde yorumlarlar.FM tanısında önemli yeri olan duyarlı noktalar, sıklıkla kas spazmları ya da nodüllerle birliktedir. Duyarlı noktalar boyun, omuz, üst göğüs ve bel bölgesinde yoğunlaşır. Birçok sayıda duyarlı noktaların varlığı FM’ nin temel fizik bulgusunu oluşturur. Hastaların hemen hemen tümünde yorgunluk, kötü uyku (%60-90), egzersiz sonrası ağrısı vardır. Diğer somatik yakınmalar ise, kronik gerilim ve migren tipi baş ağrısı (%28-58), soğuk intoleransı, ellerde soğuğa karşı hassasiyet ve renk değişiklikleri, sikka semptomları, açıklanamayan çürükler, vücutta sıvı toplanması, göğüs ağrısı, çene ağrısı, nefes alıp vermede zorluklar, baş dönmesi, karın ağrısı, vücutta uyuşukluklar, elde sinir sıkışması, depresyon (%20), anksiyete, barsak alışkanluğu düzensizlikleri, premenstrüel sendrom, kadın üretral sendrom, huzursuz bacak sendromu, güneş ışığına karşı hassasiyet, deri döküntüleri, deride kızarıklıklar, mukozal yaralar, güçsüzlük, mitral kapak hastalıkları, taşikardi, hipermobilite sendromu, bilişsel sorunlar (düşünme, konsantrasyon, bellek gibi), baş dönmesi, kulak çınlaması, tendinitis, bursitis, çene eklemi rahatsızlıkları ve lupus gibi bulgular eşlik edebilir.FM’li hastalarda psikolojik sorunların birlikteliği sıktır. Değişik derecelerde depresyon, anksiyete, panik ataklar en sık görülenlerdir. Yorgunluk ve uyku bozukluğu gibi FM semptomlarının çoğu, depresyon ve öteki psikiyatrik bozukluklarda da görülür. FM tedavisinde trisiklik antidepresan (TCA) ilaçların etkili olması, FM’nin depresyonla bağlantısını gösterebilir. Ancak, FM’de kullanılan doz, depresyonda kullanılandan çok daha azdır ve tedaviye yanıt çok daha hızlıdır.FM ve depresif bozukluk arasındaki neden- sonuç ilişkisi açık değildir. Hangisinin neden, hangisinin sonuç olduğu, yoksa ikisinin de nedeninin bir başka faktör olup olmadığı açık değildir. Ağrı şiddeti ve depresyon arasında ilişki bulunmamıştır, ancak psikolojik faktörler ağrı şiddetini arttırabilir. Bununla birlikte, psikolojik bozukluğu saptamak önemlidir. Çünkü bunun tedavi edilmemesi, ağrı tedavisine direk etki eder ve başarıyı etkiler.FM geniş bir zaman diliminde konabilen bir tanıdır; özel bir tedavisi yoktur ve bu nedenle de tanı için acele etmek gereksizdir. Laboratuvar ve radyolojik incelemeler hastalığa özgü değişiklik göstermez. Ancak ayırıcı tanıda eritrosit sedimentasyon hızı, tiroid hormonları, böbrek fonksiyon testleri, kas enzimleri, antinükleer antikor, romatoid faktör yardımcı olabilir. Ancak bu testleri yorumlarken dikkatli olmalıdır. Sorunların hastadan hastaya farklılık göstermesi nedeniyle karmaşık bir spektrum vardır. Bu nedenle tüm hastalara etkili bir tedavi stratejisi yoktur. FM’li hastalar sıklıkla polisemptomatik olduğundan, doktorun çok zamanının alabilir.Tedavide birçok odaklı yaklaşımlar uygulanmalıdır. FM’de yalnız uygulanacak tedaviyi belirlemek değil, tedavi sonuçlarını değerlendirmek de çok zordur. Objektif fizik bulgu yoktur. FM’ de duyarlı nokta muayenesinde ve çeşitli semptomlarda ağrı skalaları veya benzer yöntemler kullanılır. Laboratuvar göstergeleri, tipik olarak normaldir ve tedaviye yanıtı değerlendirmede kullanılamazlar.Tedavide kullanılan ilaçlardan amitriptilin veya siklobenzapirinin FM tedavisinde etkili olduğu gösterilmiştir. Yatmadan önce düşük doz trisiklikler FM tedavisinde etkilidir, genellikle iyi tolere edilirler. Bu yarar ilk 2-4 hafta boyunca daha belirgindir. Buna karşılık, bazı hastalarda uzun süre izlemde düzelmede biraz artma saptanmıştır. Etkinliği konusunda az sayıda kanıt olmasına karşın, antienflamatuvar ilaçlar FM’de yaygın olarak kullanılmaktadır. Kortikosteroidler ve diğer ağrı kesicilerin yararı yoktur. Lokal anestezik enjeksiyonlarının da ağrı üzerine etkili olduğu belirtilmektedir. Diğer tedavi yöntemleri : Fizik tedavi yöntemleri, akupunktur, nöral terapi, ozonterapi, hipnoz, masaj, lazer ,egzersiz, bilişsel-davranışsal terapi, eğitim ve destek tedavileridir. FM tedavisinde hastanın eğitimi önemlidir. Hastalığın doğası ve gidişi açıklanmalı ve güven verilmelidir. Hastalar egzersiz, postür, iş planı, stresin önemi, yakınmaları arttıran ve azaltan faktörler konusunda bilgilendirilmeli ve eğitilmelidir. FM semptomlarını arttıran ve azaltan çeşitli faktörler vardır Arttıran faktörler Azaltan faktörler Soğuk veya nemli hava Sıcak, kuru hava Basınç değişiklikleri Sıcak duş veya banyo Dinlendirmeyen uyku Dinlendirici uyku Fiziksel / Mental yorgunluk Orta derecede aktivite Aşırı fiziksel aktivite Germe egzersizleri ve masaj Anksiyete / Stres Hastalar sıklıkla semptomlarının iklim değişikliklerinden etkilendiğini belirtirler. Bazıları yüksek, bazıları düşük ısıya duyarlıdır. Barometrik basınç değişikliklerinin semptomları

Yazıyı paylaş